Drakońskie kary za odmowę wydania państwowych gruntów

Zobacz galerię (1)

Federacja Związków Pracodawców – Dzierżawców i Właścicieli Rolnych przedstawiła uwagi do ministerialnego projektu ustawy o zmianie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz zmianie niektórych innych ustaw z 21 listopada.

Warto podkreślić, że wyniku nowelizacji zostaną wprowadzone zmiany m.in. w następujących ustawach:  o kształtowaniu ustroju rolnego; o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa; wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności rolnej Skarbu Państwa oraz zamianie innych ustaw, a także Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa.

Organizacja, która zrzesza gospodarstwa wielkoobszarowe podkreśla, że wiele z zaproponowanych rozwiązań prawnych jest nie do przyjęcia, a państwo powinno kształtować zasady ustroju rolnego mając na uwadze "zachowanie potencjału produkcyjnego, bezpieczeństwo żywnościowe kraju".

"Oba wspomniane aspekty mają istotne znaczenie dla aktualnej sytuacji. W wymiarze ekonomicznym państwo powinno eliminować konflikty społeczne, które mogą powstawać w przypadku niekontrolowanych wzrostów cen żywności, a takie mogą wystąpić w przypadku, gdy potencjał produkcyjny i bezpieczeństwo zostaną naruszone" – zaznacza Federacja.

Zdaniem organizacji, należy lepiej doprecyzować w jakich konkretnie sytuacjach Krajowy Ośrodek może nabywać (na własność Skarbu Państwa) odpłatnie albo nieodpłatne nieruchomości lub ich części oraz przedsiębiorstwa lub zorganizowane części przedsiębiorstw w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Pobierz projekt ustawy

Ustawodawca do projektu ustawy wprowadza trzy rozwiązania (sankcje): fiskalne; cywilne; i karne – których wyłącznym celem jest przymuszenie dzierżawców do zwrotu dzierżawionych nieruchomości rolnych na wezwanie KOWR. W przypadku tzw. bezumownego użytkowania państwowych gruntów obowiązująca dziś 5-krotność czynszu wzrośnie do 30-krotności.

"W uzasadnieniu ustawy brakuje oceny skutków regulacji. Z treści uzasadnienia nie wynika, dlaczego nastąpił tak znaczny wzrost czynszu. Paleta sankcji, które mogą być użyte przez KOWR w stosunku do dzierżawcy w związku z odmową wydania nieruchomości nie znajduje uzasadnienia. Ustawa nie przewiduje sytuacji, w których odmowa wydania nieruchomości rolnej ma uzasadnienie prawne" – zauważa Federacja.

Zdaniem organizacji, ustawodawca w sposób "nieprzemyślany" wprowadza do relacji cywilno-prawnej regulacje karne. "Brak jest uzasadnienia prawnego do wprowadzenia odpowiedzialności karnej w stosunku do osób, które objęły w posiadanie nieruchomość rolną Zasobu bez tytuły prawnego i pomimo wezwania, nie wydały tej nieruchomości KOWR" – zauważa Federacja Związków Pracodawców – Dzierżawców i Właścicieli Rolnych.

"Co istotne przepis nie różnicuje sytuacji podmiotów, które objęły nieruchomość w posiadanie mając ku temu tytuł prawny, a tytuł utraciły z uwagi na nieprzedłużenie okresu dzierżawy, a jednocześnie pozostają w sporze cywilno-prawnym z KOWR" – czytamy w wystąpieniu.

Oprócz szczegółowych zmian prawnych dotyczących ustawy, zaprezentowano także dziesięć uwag o charakterze bardziej ogólnym.

1. Nabycie nieruchomości, udziałów/akcji oraz sposób określania ceny

Ustawa przewiduje sytuacje, w których Krajowy Ośrodek może nabywać na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolne oraz akcje i udziały w spółkach prawa handlowego, które są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości rolnych (vide art. 1 pkt 12 projektu ustawy).

Uzasadnieniem dla nabycia udziałów/akcji jest realizacja zadań określonych w ustawie. Ustawa w bardzo nieprecyzyjny sposób określa zadania, co może prowadzić do sytuacji, w której KOWR w uznaniowy skorzysta z prawa przyznanego przez ustawę, uzasadniając jego realizację zdaniami ustawy, które są niejasne i nieprecyzyjne.

Skoro ustawodawca z prawa KOWR robi wyjątek, a nie regułę to należałoby do ustawy wprowadzić zamknięty katalog sytuacji, w których KOWR może skorzystać z przysługującego mu uprawnienia, bo w przeciwnym razie dochodziło będzie do wywłaszczenia.

Ponadto projektowany przepis (vide art. 1 pkt 12 projektu ustawy) w sposób nieprecyzyjny określa sposób ustalania ceny po jakiej KOWR nabędzie nieruchomości rolne, akcje/udziały.

W ocenie Federacji należy wykreślić zwrot "uwzględniających ich obciążenia". Użycie przez ustawodawcę zwrotu "po cenie odpowiadającej ich wartości rynkowej" jest wystarczające i poprawne.

2. Podwyższenie kapitału zakładowego, umorzenie udziałów/akcji

W ocenie Federacji, w przypadku gdy w spółkach prawa handlowego dochodzi do podwyższenia kapitału zakładowego, umorzenia udziałów/akcji, KOWR nie powinny przysługiwać żadne uprawnienia do nabycia nieruchomości, nabycia akcji/udziałów.

3. Zasiedzenie

KOWR nie powinien ingerować w administracyjny sposób w stosunki cywilno- prawne. W przypadku, gdy osoba trzecia zasiaduje (art. 172 – 176 k.c.) nieruchomość rolną należącą do Skarbu Państwa, Skarb Państwa może skorzystać z odpowiednich przepisów ustawy Kodeks cywilny, żeby chronić swoje prawa.

Sankcje przewidziane w projekcie ustawy prowadziły będą do pozbawienia praw przysługujących podmiotom zasiadującym nieruchomości w obawie przed odpowiedzialnością karną, finansową.

4. Zamiana gruntów pomiędzy Skarbem Państwa, a dzierżawcami/właścicielami nieruchomości rolnych

W ocenie Federacji do ustawy należy wprowadzi przepis, który umożliwi wymianę gruntów rolnych, w zamian za inne grunty lub budynki i budowle. W przypadku zamiany, nieruchomości rolne stanowiące prywatną własność mogły będę powrócić do zasobu.

Zgodnie z przyjętą praktyką wartość rynkowa określana byłaby zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.

5. Produkcja zwierzęca, decyzje administracyjne, przepisy azotanowe

W ocenie Federacji, racjonalny ustawodawca powinien dokonać wszechstronnej analizy przepisów prawa i zwrócić szczególną uwagę na sytuację prawną tych podmiotów, które prowadzą oprócz produkcji roślinnej, produkcję zwierzęcą. Produkcja zwierzęca w zależności od rozmiarów (DJP), wymaga uzyskania decyzji środowiskowej, pozwolenia zintegrowanego zgodnie z Prawem ochrony środowiska.

Dzierżawiony areał potrzebny jest do wywiązywania się z obowiązków nałożonych przez organ administracji na adresata decyzji (dzierżawcę). Nie przestrzeganie/naruszanie warunków określonych w decyzji może prowadzić do powstania: (1) odpowiedzialności administracyjnej; (2) odpowiedzialności odszkodowawczej; (3) odpowiedzialności karnej.

Trzeba również mieć na uwadze, że dzierżawiony areał był uwzględniany przy zaciąganiu zobowiązań finansowych i jest bezpośrednio powiązany z poczynionymi inwestycjami, skalą produkcji, która została obliczona (w biznes planie) w taki sposób, żeby umożliwiała spłatę zaciągniętych zobowiązań. Areał był również uwzględniany przy obliczaniu powierzchni koniecznej do zagospodarowania gnojowicy.

Racjonalny ustawodawca przewidując skutki swoich działań, powinien na etapie procesu legislacyjnego eliminować sytuacje, które mogą tworzyć podstawy do odpowiedzialności Skarbu Państwa za delikt legislacyjny.

6. Produkcja zwierzęca, racjonalne przesłanki odmowy wyłączenia 30  proc. dzierżawionego areału

Racjonalny ustawodawca przewidując skutki swoich działań, powinien na etapie procesu legislacyjnego zdiagnozować dlaczego dzierżawcy nie wyłączyli 30 proc. areału i czy mieli ku temu racjonalne podstawy prawne i jakie to może rodzić skutki dla interesów majątkowych Skarbu Państwa w dłuższym okresie.

Ponadto, w przypadku uruchomienia przez KOWR procedury zwrotu majątku do Zasobu Nieruchomości i ponownego wystawienia majątku do przetargu, KOWR nie powinien likwidować produkcji zwierzęcej (brak uzasadnienia ekonomicznego), a Dzierżawca startujący w przetargu powinien być zobowiązany do zakupu majątku obrotowego (ruchomości) w tym stada zwierząt.

7. Silne prawo dzierżawcy do udziału w przetargu na uprzywilejowanej pozycji

W ocenie Federacji, dzierżawcy, którzy wyłączyli z produkcji 30 proc. dzierżawionego areału i przeznaczyli go na potrzeby rolników indywidualnych – powinni mieć w ustawie zagwarantowaną pozycję, która dawała będzie prawo do dzierżawienia nieruchomości rolnych przez kolejne okresy.

8. Umowy dzierżawy po upływie 30 lat

W ocenie Federacji, do czasu uchwalenia przepisów prawa, które w kompleksowy sposób uregulują kwestie związane z obrotem nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, dzierżawami – należy wprowadzić przepis z, którego bezpośrednio wynika, że po upływie 30 lat, nieruchomości rolne mogą być wydzierżawione na kolejne okresy nie krótsze niż lat 10, a preferowanym nabywcą jest dotychczasowy Dzierżawca spełniający przesłanki przewidziane w ustawie.

Okres 10 lat jest okresem, który pozwala dbać o substancję w należy sposób i pozwala prowadzić inwestycje.

• Agrobiznes bez tajemnic. Zamów prenumeratę miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny" już dziś