Obcięte płatności unijne. Sprawdź, za co zabiorą ci pieniądze

Zobacz galerię (1)

Czy rygorystyczne sankcje finansowe za pierwszą drobną pomyłkę w ewidencji inwentarza są zgodne z prawem Unii Europejskiej? – brzmi jedno z ostatnich zapytań poselskich minionej kadencji Sejmu. W odpowiedzi resort rolnictwa wyjaśnia kwestię karnego uszczuplania płatności unijnych.

"W praktyce zdarzają się przypadki niezgodności stanu inwentarza w gospodarstwie z ewidencją ARiMR, co powoduje potrącenie z płatności bezpośrednich. Na przykład niezgodność wynosi 1 sztukę na łączną liczbę 750, a potrącenie z płatności wynosi 3 proc. wartości. Według stanowiska Agencji wynika to z restrykcyjnego stanowiska ministerstwa rolnictwa" – brzmi interpelacja.

Na wstępie odpowiedzi sygnowanej przez wiceministra Rafała Romanowskiego zaznaczono, że rolnik wnioskujący o płatności bezpośrednie zobowiązany jest do spełnienia norm i wymogów składających się na mechanizm zasad wzajemnej zgodności.

Konsekwencją ich nieprzestrzegania, zgodnie z unijnym prawem, jest odpowiednie zmniejszenie przyznawanych rolnikowi płatności. Wymiar sankcji uzależniony jest od wielu czynników. Podstawowe rozróżnienie niezgodności z przepisami wynika z: zaniedbania rolnika (nieumyślność) lub winy rolnika (celowość). Aby ocenić skalę naruszenia wymogów, rozpatruje się je pod względem: zasięgu, dotkliwości i trwałości.

W przypadku, gdy stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, obniżka ta stanowi co do zasady 3 proc. kwoty płatności. W zależności od stopnia naruszenia sankcja może wynosić 1 proc. (przypadki drobnej niezgodności) lub – w przypadku większego naruszenia – 5 proc.

Niezgodności stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt nie mogą być jednak uznawane za drobne.

W przypadku, gdy rolnik celowo dopuści się przewinienia, obniżka będzie z zasady wynosić 20 proc. całkowitej kwoty. Jednakże, na podstawie oceny niezgodności pod względem zasięgu, dotkliwości, trwałości określonej przez właściwy organ kontroli w raporcie, obniżka ta może wynosić 15 proc. lub sięgnąć nawet 100 proc. całkowitej kwoty.

Jeżeli niezgodność z tym samym wymogiem lub normą zostanie wykryta u rolnika więcej niż raz w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych, mamy do czynienia z powtarzalnością. Wówczas naliczony procent sankcji zostanie pomnożony przez 3, jednak maksymalna wysokość sankcji nie może przekroczyć 15 proc. całkowitej kwoty płatności.

Oznacza to, że jeśli np. za pierwszym razem niezgodność karana jest na poziomie 3 proc. płatności, to w kolejnym roku za stwierdzenie tej samej niezgodności sankcja wyniesie już 9 proc. (3 proc. x 3).

Zasady stosowania sankcji doprecyzowują przepisy krajowe, tj. rozporządzenie ministra rolnictwa z 13 maja 2015 r. Przyjęto w nim, że ocena niezgodności polega na przypisaniu im określonej liczby punktów (1, 3 lub 5 punktów) w zależności od stwierdzonej dotkliwości, jej zasięgu, trwałości.

Jako kryteria oceny w obszarze Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) brane są pod uwagę m.in. zasięg oddziaływania niezgodności (ograniczony, wykraczający poza gospodarstwo czy siedzibę stada), wielkość stada, możliwość identyfikacji zwierzęcia lub brak takiej możliwości, długość okresu w którym występują skutki niezgodności lub możliwość wyeliminowania tych skutków. Następnie uzyskane punkty, po zsumowaniu oraz po uwzględnieniu, czy dana niezgodność jest działaniem nieumyślnym, czy celowym rolnika, przeliczane są na odpowiedni procent zmniejszenia płatności.

Odnosząc się do wskazanego w treści interpelacji potrącenia z tytułu niezgodności stanu inwentarza z ewidencją ARiMR, resort stwierdza, iż przepisy nie precyzują wprost takiej niezgodności.

Może ona wynikać np. z braku zgłoszenia faktu urodzenia, śmierci lub przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni. W przypadku tej niezgodności zmniejszenie płatności w przypadku pierwszego naruszenia wyniesie rzeczywiście 3 proc.

• Rolnictwo bez tajemnic. Zamów prenumeratę miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny" już dziś