Jak zwiększyć dostępność wody dla rolnictwa?

14-15 stycznia odbyła się pierwsza edycja Polskiego Kongresu Rolniczego zorganizowana przez Międzynarodowe Targi Poznańskie w formie online. Pierwszego dnia jeden z bloków tematycznych dotyczył wody, jej niedoborów i działań jakie mogą podejmować rolnicy, by zwiększyć jej dostępność do celów rolniczych. Swoje działania w tym zakresie przedstawiło także Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.  

 

Dr Bogumił Nowak z Wód Polskich wśród największych winowajców coraz częściej powtarzających się okresowych niedoborów wody wskazał: 

 

Czynniki klimatyczne:

– wyższa temperatura powietrza,

– wyższy wskaźnik ewapotranspiracji,

– dłuższy sezon wegetacyjny, 

– nierównomierny rozkład opadów, 

 

Nieprawidłową gospodarkę wodną:

– przyspieszenie odpływu wód z pól i łąk,

– niski wskaźnik retencji na gruntach ornych i użytkach zielonych,

 

Nadmierną eksploatację wód podziemnych.

Intensywne zabiegi agrarne, prowadzące do przesuszenia gleby. 

 

Jak podkreślił prelegent, działania zmierzające do ograniczenia niedoborów wody i jednocześnie zwiększenia jej dostępności dla rolnictwa leżą zarówno po stronie Wód Polskich, jak i samych rolników. Przy czym Wody Polskie realizują i zamierzają kontynuować inwestycje o większej skali. Liczą, że te mniej nakładowe, w ramach sowich gospodarstw podejmą rolnicy.  

 

Jakie działania podjęło PGW Wody Polskie?

 

– bieżące piętrzenia w obiektach hydrotechnicznych,

– magazynowanie wody w istniejących zbiornikach, 

– budowa nowych zbiorników retencyjnych,

– prace realizowane w ramach Programu Kształtowania Zasobów Wodnych, 

– partnerstwa ds. Kształtowania Zasobów Wodnych (645 działań).

 

Dr Nowak podał kilka przykładów inwestycji zrealizowanych w ostatnim czasie przez Wody Polskie, w tym w rejonach najbardziej ubogich w wodę, a więc w centralnym i zachodnim.  

 

A jakie działania w opinii Wód Polskich pozostają w zakresie rolników?

 

Zwiększenie ilości i czasu retencji wód na gruntach rolnych:

– przywracanie funkcji nawadniających urządzeniom wodnym na polach i użytkach zielonych, 

– odtwarzanie oczek wodnych,

 

Zmiana systemu nawadniania upraw:

– ograniczenie poboru wód podziemnych do nawodnień rolniczych i zwiększenie udziału wód powierzchniowych w systemie nawodnień,

– wprowadzanie nawodnień kropelkowych, 

– wykorzystanie wód z systemów drenarskich do nawadniania i nawożenia upraw polowych, 

 

Zmiana stosowanych technik agrarnych:

– zmiana kierunku orki na działkach o dużym nachyleniu,

– zwiększenie udziału próchnicy w glebie, 

– przywracanie zadrzewień śródpolnych i przydrożnych. 

 

Opracowanie zbioru dobrych praktyk racjonalizacji zużycia wody w rolnictwie oraz edukacja i kreowanie świadomości rolników w zakresie zwiększenia retencji na gruntach rolnych.

– upowszechnienie upraw mniej wrażliwych na suszę,

– ograniczenie ekspansji gruntów rolnych w dolinach rzek i terenach zalewowych, 

– propagowanie ubezpieczeń upraw rolnych. 

 

Podczas kongresu szczególnie mocno rozwinięty został punkt dotyczący zmiany stosowanych technik agrarnych. 

 

Prof. Jacek Przybył z UP w Poznaniu omówił stosowanie techniki i technologii chroniących wodę w glebie. Najwięcej uwagi poświęcił przy tym ultra płytkiej uprawie ścierniska (do 2-3 cm), wskazując na jej funkcje i maszyny, które można do tego celu wykorzystać. 

 

Uprawa ta może być jednym z elementów, zarówno uprawy orkowej, jak i konserwującej, o której opowiedział z kolei dr hab. Tomasz Piechota z UP w Poznaniu. Podkreślił, że jest ona odpowiedzią na zmiany klimatyczne. O tym jednak napiszemy w oddzielnym artykule.