KBW po nowemu. Będzie łatwiej o odszkodowania za suszę?

Zobacz galerię (1)

Wartości klimatycznego bilansu wodnego (KBW) dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb będą zmienione. Projekt rozporządzenia ministra rolnictwa w tej sprawie trafił właśnie do konsultacji społecznych.

To bardzo ważny akt prawny, bo dotyczący niemal wszystkich rolników. Każdy z nich może bowiem być stratny w wyniku wysychania upraw. Tymczasem formalnie suszę rolniczą na danym terenie (i tym samym możliwość ubiegania się o państwową pomoc) stwierdza się właśnie na podstawie klimatycznego bilansu wodnego.

Jest on wskaźnikiem umożliwiającym określenie stanu uwilgotnienia środowiska (oceny aktualnych zasobów wodnych) przy wykorzystaniu danych meteorologicznych.

W ubiegłym roku w tej kwestii pojawiły się ogromne problemy. Temperatury były wysokie, a opadów jak na lekarstwo. W efekcie plantacje wysychały na wiór, ale nie wszędzie i nie dla wszystkich upraw uznano wystąpienie suszy rolniczej – właśnie ze względu na KBW. Wielu rolników zostało bez pomocy.

Zmienione wartości progowe KBW zostały wpisane do projektu nowego rozporządzenia ministra rolnictwa. Jak napisano w uzasadnieniu, w ostatnich 20 latach wystąpiło znaczne przyśpieszenie rozpoczęcia okresu wegetacyjnego (nawet o około 10 dni), a w 2018 r. poszczególne fazy rozwojowe następowały nawet o 2-3 tygodnie wcześniej niż w latach ubiegłych.

Skrócenie okresu trwania poszczególnych faz powoduje, że rośliny gorzej plonują w porównaniu do roślin, u których dłużej trwają fazy rozwojowe, co przy dużych niedoborach wody skutkuje znacznym obniżeniem plonów.


Autorzy uzasadnienia do projektu zwracają uwagę na rekordowe temperatury panujące w tamtym roku. Przytaczają dane z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, według których wiosną temperatura średnia była wyższa od normy wieloletniej od 1 do ponad 2 st. C, a latem od 1 do ponad 3 st. C.

"Dotychczasowe wartości progowe KBW w systemie monitoringu suszy rolniczej okazały się nieadekwatne do występujących ekstremalnych warunków pogodowych. Należy zatem dokonać stosownych zmian, aby możliwa była jak najbardziej rzetelna ocena przyczyn i skutków związanych z niedoborem wody" – przyznano w uzasadnieniu.

Dalej można również przeczytać, że wyznaczone na nowo wartości KBW zdecydowanie precyzyjniej określają wpływ niedoboru wody na plonowanie roślin. Uwzględniają też dokładniej zapotrzebowanie roślin na wodę w kontekście zmieniających się faz rozwojowych.

Podsumowując, określone na nowo wartości KBW mają umożliwić uzyskanie większej dokładności szacowania zagrożenia suszą. Tym samym powinien zapanować – przynajmniej teoretycznie – porządek w kwestii stwierdzania wystąpienia suszy i przydzielania poszkodowanym rolnikom wsparcia z budżetu państwa.

Co istotne, nowe wartości KBW obejmują także kukurydzę, której uprawa szczególnie została dotknięta suszą w 2018 r. Wysokie temperatury w połączeniu z deficytem wody sięgającym 260-269 mm (11 maja-10 lipca) przełożyły się na znaczne obniżenie jej plonów.

Projekt rozporządzenia, który jest obecnie konsultowany społecznie, miałby wejść w życie 14 dni od ogłoszenia i zastąpić obecne rozporządzenie ministra rolnictwa regulujące tę tematykę.
 

• Agrobiznes bez tajemnic. Zamów prenumeratę miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny" już dziś