dr hab. inż Piotr Szulc, prof. UP w Poznaniu | redakcja@agropolska.pl
Copy LinkXFacebookShare

Agrotechnika a skład chemiczny i wartość pokarmowa ziarna kukurydzy

ziarno kukurydzy, ręka
Ilość wysiewu uzależniona jest od warunków środowiskowych, przeznaczenia i wczesności odmiany. Foto_PB
W agrotechnice kukurydzy w ostatnich latach dokonał się ogromny postęp, na który składają się zarówno progres genetyczny (odmiana), jak i rozwój technologii uprawy przy jednoczesnej poprawie parametrów jakościowych produktu. 
 
Wysoka wydajność kukurydzy i wszechstronne możliwości wykorzystania skutkują systematycznym wzrostem powierzchni jej uprawy. Kukurydza w Polsce uprawiana jest w dwóch podstawowych kierunkach użytkowania: na kiszonkę z całych roślin oraz na ziarno. 
 
Ziarno kukurydzy jest wszechstronnie wykorzystywane zarówno na cele paszowe, jak i spożywcze oraz przemysłowe. Jest ono paszą o najwyższej koncentracji składników pokarmowych, wykorzystywaną przede wszystkim w żywieniu drobiu oraz do produkcji mieszanek treściwych. Spośród ziaren stosowanych w żywieniu zwierząt monogastrycznych ma najmniejszą ilość polisacharydów nie skrobiowych przy jednocześnie najwyższym poziomie energii metabolicznej i wysokiej strawności. 
 
Na skład chemiczny oraz wartość pokarmową ziarna kukurydzy oprócz warunków klimatycznych, czy też kompleksu glebowego decydujący wpływ mają prawidłowo dobrane oraz wykonane zabiegi agrotechniczne, w tym: dobór odmiany, termin siewu i nawożenia, sposób nawożenia, dobór nawozu mineralnego (azotowego) oraz termin jego aplikacji. Te zagadnienia stały się obiektem badań naukowych.
 
Przeprowadzono badania polowe
 
W Katedrze Agronomii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu podjęto badania polowe mające na celu określenie wpływu głębokości umieszczenia nawozu NP w uprawie kukurydzy na skład chemiczny i wartość pokarmową ziarna. 
 
Przyjęte założenia zweryfikowano na podstawie doświadczenia polowego z zastosowaniem 4 głębokości aplikacji nawozu NP. (0 cm – nawożenie rzutowe, 5 cm – nawożenie rzędowe, 10 cm – nawożenie rzędowe i 15 cm – nawożenie rzędowe), dwóch nawozów azotowych (saletra amonowa, mocznik) oraz dwóch terminów aplikacji dawki azotu (przed siewem, pogłównie w fazie BBCH 15/16). 
 
Założono, że w aspekcie paszowym, wybrane czynniki agrotechniczne mogą w istotny sposób determinować skład chemiczny oraz wartość  pokarmową ziarna kukurydzy.
 
Co się zmienia?
 
Żaden z badanych czynników doświadczenia w istotny sposób nie zdeterminował zawartości popiołu surowego oraz BNW (związki bezazotowe wyciągowe) w suchej masie ziarna kukurydzy. Zawartość białka ogólnego w przeliczeniu na suchą masę ziarna w badaniach kształtowała się na poziomie około 9,40%.  
 
W badaniach stwierdzono, że nawożenie rzędowe wykonane na głębokości od 5-15 cm, w istotny sposób zwiększało zawartość białka ogólnego w ziarnie kukurydzy, w porównaniu do tradycyjnego nawożenie rzutowego wykonanego na powierzchnię gleby. Stwierdzono również większą zawartość tego składnika w ziarnie kukurydzy w przypadku stosowania mocznika, w porównaniu do saletry amonowej. Aplikacja części dawki azotu pogłównie w fazie 5-6 liści, skutkowała większą zawartością białka ogólnego w ziarnie kukurydzy, w stosunku do wysiewu przedsiewnego tego składnika. 
 
Zawartość tłuszczu surowego w ziarnie kukurydzy w badaniach polowych wynosiła średnio dla czynników badawczych 4,44%. Wykazano, że nawożenie rzędowe w istotny sposób zwiększa również zawartość tłuszczu surowego w suchej masie ziarna kukurydzy, w porównaniu do nawożenia rzutowego. Odnotowano również istotną różnicę w ilości tłuszczu surowego w ziarnie kukurydzy nawożonej przedsiewnie azotem, w porównaniu do nawożenia azotem stosowanego pogłównie w fazie 5-6 liści. 
 
W wyniku nawożenia rzędowego (niezależnie od głębokości) odnotowano ponadto mniejszą zawartość włókna surowego w suchej masie ziarna kukurydzy, w stosunku do nawożenia rzutowego. Stosując w uprawie kukurydzy całą dawkę azotu przed siewem kukurydzy w istotny sposób można ograniczyć zawartość włókna surowego, w porównaniu do nawożenia pogłównego tym składnikiem. 
 
Oceniając zawartość skrobi i cukru w suchej masie ziarna kukurydzy, stwierdzono, że głębokość wysiewu nawozu mineralnego NP nie miała istotnego wpływu na wartość tych cech. 
 
Poziom skrobi w ziarnie kukurydzy był większy przy stosowaniu mocznika w porównaniu do saletry amonowej. Z kolei aplikacja azotu przed siewem kukurydzy zwiększała istotnie zawartość skrobi w suchej masie ziarna, w porównaniu do wysiewu pogłównie azotu w fazie 5-6 liści. 
 
Nawożenie rzędowe w istotny sposób ograniczało zawartość włókna obojętnego (NDF) w ziarnie kukurydzy, w porównaniu do nawożenia rzutowego. Z kolei analizując wpływ rodzaju nawozu azotowego na zawartość frakcji włókna NDF i ADF (detergentowego kwaśnego), stwierdzono, że wykorzystując saletrę amonową w nawożeniu kukurydzy, można w istotny sposób ograniczyć ilość tych frakcji, w stosunku do wysiewu mocznika.
 
Żaden z badanych czynników doświadczenia w istotny sposób nie wpłynął na wartość pokarmową ziarna kukurydzy wyrażoną NEL (energia netto laktacji), EM (energia metaboliczna dla drobiu oraz JPM (jednostka produkcji mleka) i JPŻ (jednostka produkcji żywca). 
 
W przypadku energii metabolicznej dla trzody, nawożenie rzędowe wykonane na głębokości od 5do 15 cm, w istotny sposób zwiększyło wartość pokarmową suchego ziarna kukurydzy, w porównaniu do nawożenia rzutowego.
 
 

Tabela 1. Skład chemiczny ziarna kukurydzy (średnio w latach 2015-2016)

Czynniki doświadczenia

Popiół surowy

Białko ogólne

Tłuszcz surowy

Włókno surowe

[% s.m.]

Głębokość wysiewu nawozu NP

0 cm (rzutowo)

1,38

9,34

4,42

1,98

5 cm

1,35

9,37

4,47

1,86

10 cm

1,39

9,44

4,39

1,86

15 cm

1,36

9,45

4,51

1,85

Rodzaj nawozu azotowego

saletra amonowa

1,36

9,39

4,42

1,89

mocznik

1,38

9,41

4,47

1,90

Termin uzupełnienia dawki azotu

przed siewem

1,38

9,28

4,48

1,85

5-6 liści

1,36

9,52

4,41

1,94

Średnio

1,37

9,40

4,44

1,89

 

Tabela 2. Zawartość skrobi i cukru oraz włókna obojętnego (NDF) i detergentowego kwaśnego (ADF) w ziarnie kukurydzy (średnio w latach 2015-2016)

Czynniki doświadczenia

Skrobia

Cukier

NDF

[% s.m.]

Głębokość wysiewu nawozu NP

0 cm (rzutowo)

70,95

1,97

8,77

5 cm

70,43

1,96

8,07

10 cm

71,39

1,98

8,66

15 cm

70,97

1,97

8,46

Rodzaj nawozu azotowego

saletra amonowa

70,79

1,97

8,40

mocznik

71,08

1,97

8,59

Termin uzupełnienia dawki azotu

przed siewem

71,18

1,98

8,52

5-6 liści

70,69

1,97

8,47

Średnio

70,93

1,97

8,49

 

Tabela 3. Wartość pokarmowa ziarna kukurydzy (średnio w latach 2015-2016)

Czynniki doświadczenia

NEL

EM dla trzody

EM dla drobiu

JPM

[MJ/kg s.m.]

[w 1 kg s.m.]

Głębokość wysiewu nawozu NP

0 cm (rzutowo)

8,314

14,88

15,96

1,193

5 cm

8,315

14,99

15,99

1,198

10 cm

8,311

15,19

15,98

1,196

15 cm

8,315

15,01

16,01

1,193

Rodzaj nawozu azotowego

saletra amonowa

8,314

14,98

15,98

1,195

mocznik

8,314

15,06

15,99

1,195

Termin uzupełnienia dawki azotu

przed siewem

8,311

15,06

16,00

1,196

5-6 liści

8,317

14,98

15,97

1,194

Średnio

8,313

15,01

15,98

1,195

 

  •        Artykuł ukazał się w miesięczniku "Przedsiębiorca Rolny" nr 11-2020 – ZAPRENUMERUJ

 

 

Zobacz nas w Google News

Tagi

Więcej z tej kategorii

mir, mrirw, środki ochrony roślin, substancje czynne
Uprawa

Znikają substancje czynne, coraz mniej skutecznych środków ochrony roślin. Na ratunek Pakiet Omnibus?

magazyn, magazyn zbożowy
Zboża

Wołek zbożowy – ważny szkodnik magazynowy

rośliny, mikroelementy, nawożenie
Uprawa

Rola mikroelementów w przezimowaniu roślin

Najczęściej czytane

pijany woźnica, zaprzęg, dzielnicowy, koń
Polska

Pijany „rajd” woźnicy. Wydmuchał ponad 3 promile

deficyt wody, woda dla upraw, susza rolnicza, iung
Uprawa

Opady przyhamowały suszę rolniczą. „Deficyt wodny został częściowo zniwelowany”