Możliwość późnego odchwaszczania rzepaku ozimego w dużej mierze zależy od stopnia rozwoju rozety liściowej. Fot_Alicja Siuda
rzepak_ozimy._fot_alicja_siuda
Możliwość późnego odchwaszczania rzepaku ozimego w dużej mierze zależy od stopnia rozwoju rozety liściowej. Fot_Alicja Siuda
Podczas jesiennej wegetacji w dobrych warunkach pogody rzepak osiąga fazę 8-12 liści. Możliwość jego ochrony przed chwastami jest jednak w większości przypadków znacznie krótsza.
Poza zabiegami doglebowymi, najczęściej zalecenia nalistnego stosowania herbicydów obejmują fazę do 4 liści. Nie jest to związane z selektywnym działaniem herbicydów, ale z efektywnym zwalczaniem chwastów. Znacznej wielkości blaszki liściowe rzepaku chronią przed cieczą opryskową wschodzące pod nimi chwasty.
Działanie metazachloru
Metazachlor jest substancją czynną o działaniu doglebowym. Środek pobierany jest przez korzenie kiełkujących chwastów i niszczy je przed wschodami. Działa również na chwasty po wschodach do fazy pierwszej pary liści, to znaczy do momentu kiedy jeszcze nie jest dobrze wykształcony system korzeniowy. Czy w tej sytuacji można metazachlor stosować późno?
Aktualnie jako substancja czynna jest zarejestrowany w ponad 30. produktach (linia preparatów Butisan i wiele odpowiedników). Terminy nalistnego stosowania są bardzo różnie sformułowane, najczęściej: od fazy 2 liści rzepaku, w fazie 2-4 liści rzepaku, w fazie w pełni rozwiniętych liścieni do 8 liści rzepaku.
W każdym przypadku producenci zaznaczają, że chwasty w trakcie zabiegu nie powinny być starsze niż w fazie pierwszej pary liści. Na podstawie różnych zaleceń można uznać, że metazachlor jest w pełni selektywny dla rzepaku w każdej fazie rozwojowej. Elementem decydującym o skuteczności chwastobójczej jest przede wszystkim faza chwastów oraz dotarcie do nich cieczy opryskowej. Wyrośnięte rośliny rzepaku stanowią barierę jej dotarcia do gleby i/lub wschodzących chwastów.
Metazachlor wykazuje synergiczne działanie z innymi substancjami czynnymi, stąd jego obecność np. w preparatach: Butisan Star 416 SC, Impesco 416 SC, Permuson 416 SC, Rapsan Plus, Rapsan Turbo (+ chinomerak), Butisan Duo 400 SC, Springbok, Springbok Duo (+ dimetenamid-P), Butisan Avant i Butisan Star Max 500 SC (+ chinomerak + dimetenamid-P).
Zawartość i proporcje substancji czynnych tych preparatów różnią się, ale wszystkie można stosować w tzw. późnych zabiegach. Istnieją także wyjątki takie jak np. Sultan Top 500 SC (dimetenamid-P + metazachlor), który zalecany jest tylko do 4 liści rzepaku. Wykorzystane w tych preparatach dwie substancje czynne – chinomerak i dimetenamid-P w formie preparatów Butisan Mix, Butisan Pro i Solanis stanowią także zaplecze do wykonywania późnych zabiegów do fazy 7 liści rzepaku.
Wyjątek dla odmian
Cechą charakterystyczną preparatów: Clentiga, Cleravo 285 SC i Cleversa 285 SC jest jeden ze składników – imazamoks, który można stosować tylko na odmiany odporne na tę substancję czynną. Decyzje o ich stosowaniu należy podjąć już podczas siewu wybranej odmiany. Preparaty Cleravo i Cleversa zalecane są do 6 liścia, a w najnowszej etykiecie preparatu Clentiga termin ten przesunięto na fazę 8 liścia. Wszystkie należy stosować łącznie z adiuwantem Dash HC.
Syntetyczne auksyny
Reakcja rzepaku na syntetyczne auksyny (popularnie regulatory wzrostu) jest bardzo zróżnicowana. Podstawowe regulatory typu 2,4-D, MCPA i mekropop należące do fenosykwasów oraz dikamba – pochodna kwasu benzoesowego są silnie toksyczne dla rzepaku.
Fluroksypyr nie jest zalecany do jego odchwaszczania, chociaż nie wykazuje dużej fitotoksyczności. Większość pozostałych syntetycznych auksyn jest wykorzystywana w zwalczaniu chwastów w rzepaku. Różnią się one terminami stosowania, temperaturą potrzebną do optymalnego działania, zakresem zwalczanych chwastów, a także działaniem następczym. Jedną z nich jest chinomerak, substancja czynna wykorzystywana jedynie w mieszaninach.
W mieszaninach zalecany jest także aminopyralid, ale do późnych zabiegów może być stosowany tylko solo. Na rynku znajduje się pod handlową nazwa Runway. Nie zwalcza znacznej liczby chwastów, ale za to zwalcza gatunki uciążliwe (chaber bławatek, mak polny, maruna nadmorska, rumianek pospolity). Jego pozostałości dość długo zalegają na polu (łuszczyny, słoma, ścierń), co wymaga głębokiego wymieszania z glebą przed siewem dozwolonych roślin. Można go stosować stosunkowo późno (do 8 liścia rzepaku), ale wcześniejsza aplikacja skraca okres jego zalegania.
Chlopyralid i partnerzy
Należy do najstarszych substancji czynnych, a jego pierwszy przedstawiciel Lontrel 300 SL jest jednym z najbardziej popularnych herbicydów. Aktualnie doczekał się wielu odpowiedników, z których nie wszystkie zalecane są do późnych zabiegów.
Większość można stosować do fazy sześciu liści rzepaku w dawce 0,3-0,4 l/ha. Wyjątek stanowią trzy produkty (Cloe 300 SL, Major 300 SL, Prosto 300 SL) zalecane w dawce 0,2 l/ha łącznie z adiuwantem Asystent+. Zgodnie z zaleceniem w etykiecie należy je stosować od początku rozwoju pędów bocznych do rozwoju pierwszego pędu bocznego rzepaku (BBCH 20-21), co sugeruje zabieg znacznie późniejszy. Jest to określenie fazy rozwojowej rzepaku rzadko używane. Przez wielu botaników uważane jest za analogiczne do faz określających liczbę liści (w kątach liści znajdują się zawiązki pędów bocznych).
W praktyce typową fazę rozwoju pędów bocznych określa się jako BBCH 26 i przebiega ona podczas wiosny. Nie mniej fazę określoną BBCH 20-21 można uznać za okres wykonywania późnych zabiegów. W tym samym terminie można je stosować w mieszaninach zbiornikowych z pikloramem (Pikas 300 SL lub Raldico 300 SL lub Zorro 300 SL).
Pojedynczo są zalecane również tak długo, ale już od fazy trzech liści rzepaku. Preparaty stosowane łącznie bardzo dobrze zwalczają: chabra bławatka, rumiany i rumianki (w tym marunę nadmorską) oraz przytulię czepną.
Pikloram jest również składnikiem preparatów Belkar i Mozzar, które zawierają także stosunkowo nową substancję czynną – halaksyfen metylu (Arylex), należący również do regulatorów wzrostu. Cechą charakterystyczną tej substancji jest wysoka skuteczność chwastobójcza już w temperaturze powyżej 20 C. Do gatunków wrażliwych na te preparaty należą: bodziszek drobny, chaber bławatek, dymnica pospolita, komosa biała, jasnota biała, jasnota różowa, mak polny, maruna nadmorska, przytulia czepna, rumianek pospolity, stulicha psia, tasznik pospolity i tobołki polne.
Minimum cztery liście
Bifenoks jest substancją kontaktowo-parzącą, która szybko eliminuje młode chwasty. Reprezentujący ją Fox 480 SC jest zalecany, gdy rzepak w pełni wykształci cztery liście właściwe. Wcześniejsze zabiegi grożą działaniem fitotoksycznym.
Rzepak może też ulec uszkodzeniu, gdy podczas zabiegu liście są mokre lub niedostatecznie pokryte kutykulą. Preparat może spowodować miejscowe przebarwienia, mijające najpóźniej po 4 tygodniach, ale nie mają one wpływu na plonowanie rzepaku. W celu poszerzenia zakresu zwalczanych chwastów Fox 480 SC w takich samych warunkach można zastosować łącznie z preparatem Fuego Extra 500 SC (metazachlor). Zabieg można wykonać, gdy temperatura powietrza przekracza 40 C.
Lubi chłodne warunki
Propyzamid jest substancją czynną, która najefektywniej działa w temperaturze od 0 do 150 C. Preparat Kerb posiada dwie formulacje – 400 SC zalecaną w fazie 4-5 liści i 50 WP zalecaną nieco dłużej – w fazie 4-6 liści rzepaku.
W tym samym przedziale czasowym są zarejestrowane pozostałe formy handlowe propyzamidu (Barclay Propyz SC, PZZ-400 SC, Prince 400 SC, Prince Duo 400 SC, Propyzaflash, TurboPropyz). Propyzamid zalecany jest nalistnie, mimo, że jest środkiem doglebowym, stąd wilgotna gleba i opady deszczu nie są przeciwwskazaniem do jego stosowania.
Wszystkie formy użytkowe, oprócz Kerbu, można stosować także w okresie spoczynku zimowego pod warunkiem, że pole nie jest pokryte warstwą śniegu. Propyzamid zwalcza chwasty dwuliścienne: gwiazdnicę pospolitą, jasnotę purpurową, przetacznik bluszczykowy, przytulię czepną (w najwyższej dawce) i rdestówkę powojowatą oraz jednoliścienne: miotłę zbożową, samosiewy zbóż, wyczyniec polny i życice.
Podczas stosowania środka w dawce 1,25 l/ha (500 g s.cz/ha) w okresie spoczynku wegetacyjnego chwasty takie jak:, gwiazdnica pospolita, przetacznik bluszczykowy, rdestówka powojowata są średnio wrażliwe na działanie środka.
Do zwalczania samych samosiewów zbóż zalecane są graminicydy. Zabiegi można przeprowadzić w późnych fazach rozwojowych rzepaku, pod warunkiem, że wyrośnięty rzepak nie przesłania zwalczanych samosiewów.
Tabela. Zestaw kombinacji herbicydowych do późnych zabiegów w jesiennej uprawie rzepaku
Kombinacje
Substancja czynna
Dawki na ha [l lub kg/ha]
Klasyfikacja wg kodu HRAC
Rzepak w fazie liścieni do fazy 6 liści (chwasty 2-4 liści, przytulia 4 okółki)
