Wpływ uprawy roli na drobnoustroje glebowe

Zobacz galerię (1)

Drobnoustroje glebowe współtworzą środowisko wzrostu i rozwoju roślin. Często uważane są za najważniejszy czynnik w kształtowaniu jakości gleby oraz wielkości plonów. Odpowiedzialne są m. in. za przeprowadzanie procesów biochemicznych, które przebiegają w glebie. Ich liczba i aktywność ulega ciągłym wahaniom. Uzależnione jest to od właściwości chemicznych i fizycznych gleby, poziomu nawożenia, przebiegu pogody czy zabiegów agrotechnicznych.

Zabiegi agrotechniczne stosowane przez rolnika mają duży wpływ zarówno na uprawianą roślinę, jak i procesy mikrobiologiczne w glebie. Obserwuje się dużą zbieżność wymagań roślin i drobnoustrojów. Stąd zabiegi poprawiające warunki wzrostu roślin, zwiększają aktywność mikroorganizmów. Pozytywny wpływ, na obie grupy organizmów, mają zabiegi poprawiające stosunki wodno-powietrzne, natomiast niekorzystny m.in. nadmierne ugniatanie gleby, skutkujące zniszczeniem struktury gleby oraz utrudnieniem przeprowadzania procesów tlenowych. 

Z jednej strony autorzy licznych badań dowodzą, iż zwiększona biomasa mikroorganizmów występuje w technologii uproszczonej, bądź przy siewie bezpośrednim, w porównaniu z uprawą tradycyjną. Podczas przeprowadzania zabiegu orki dochodzi do przemieszczenia materii organicznej w głąb profilu, przez co drobnoustroje zostają pozbawione składników pokarmowych i źródła energii. Zmniejszenie ingerencji w układ gleby przyczynia się do zmniejszenia tempa mineralizacji materii organicznej. Zwiększa się zawartość węgla organicznego, dzięki czemu poprawia struktura, infiltracja i aeracja gleby, a finalnie dochodzi do wzrostu ilości i jakości drobnoustrojów.

Z drugiej strony niektórzy naukowcy twierdzą, iż stanowisko z uprawą uproszczoną jest mniej natlenione, przez co dochodzi do wzrostu zawartości dwutlenku węgla. Uproszczona uprawa może także prowadzić do wzrostu zakwaszenia gleby, przez koncentrację składników nawozowych w powierzchniowej jej warstwie.

Jednym ze wskaźników określających żyzność gleby jest stosunek liczebności bakterii do grzybów. Im wyższe wartości tego wskaźnika, tym lepsza jakość i żyzność gleby, ponieważ świadczy to o silniejszym rozwoju bakterii. Wzmożony rozwój grzybów jest niekorzystny, ze względu na ich fitopatogenne i toksynotwórcze właściwości. Naukowcy z IUNG-PIB w Puławach otrzymali w swoich badaniach wyższe wartości wspomnianego wskaźnika dla gleby uprawianej w technologii uproszczonej, bądź siewu bezpośredniego, a niższe w glebie, gdzie prowadzona była technologia tradycyjna.

Niekorzystne i niebezpieczne jest również prowadzenie uprawy w monokulturach czy skracanie zmianowania. Dochodzi wówczas do zmian składu mikroorganizmów. Powstaje populacja uboższa ilościowo i jakościowo, często zdominowana przez gatunki towarzyszące uprawie danej rośliny. Ponadto, następuje namnożenie patogenów, w niektórych przypadkach uniemożliwiając dalszą uprawę.

Nie bez znaczenia dla mikroorganizmów jest również przeprowadzanie melioracji. O ile uregulowanie stosunków wodno-powietrznych ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju i aktywności drobnoustrojów, o tyle zabieg ten powinien być dobrze przemyślany. Odwodnienie gleby o prawidłowej wilgotności, bądź w sposób zbyt gwałtowny, prowadzi do jej przesuszenia, szybkiej mineralizacji materii organicznej i zmniejszenia żyzności. Szacuje się, że bakterie do prawidłowego rozwoju potrzebują wilgotności co najmniej 30 proc., natomiast grzyby 15 proc. Zabieg zwiększający plon – deszczowanie, również zmienia warunki fizyczne gleby. Stanowisko o właściwej wilgotności pomaga w utrzymaniu odpowiedniego stężenia składników pokarmowych w roztworze glebowym, co ma pozytywny wpływ na obecność mikroorganizmów.

• Agrobiznes bez tajemnic. Zamów prenumeratę miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny" już dziś